Article: Genetiko
From: Wikipedia, the free encyclopedia.GenetikoGenetiko (aŭ genscienco) estas branĉo de biologio, kiu okupiĝas pri la heredado de ecoj de vivaĵoj, ĝia kemia fundamento kaj ĝia efiko sur la disvolviĝon de la individuo kaj la evoluon de la specio.La scio pri la heredado de karakterizaĵoj estis implicite uzata ekde prahistoriaj tempoj por plibonigi terkultivadon kaj bestobredadon. Tamen, la moderna genscienco, kiu provas interpreti la mekanismojn de heredado, sole komencis kun la laboro de Gregor Mendel meze de la deknaŭa jarcento. Kvankam li ne konid la fizikan bazon por heredado, Mendel observis ke heredado estas fundamente diskreta procedo kie specifaj trajtoj estas sendepende heredita — tiuj bazaj unuoj de heredado nun estas nomata genoj. Genoj estas regionoj de DNA, molekulo konsistanta el ĉeno de kvar diversspecaj nukleotidoj - la sinsekvo de ĉi tiuj nukleotidoj estas la genetikaj informoj ke la organismoj heredas. DNA ĉefe okazas en duobla grundita formo, kun nukleotidoj sur ĉiu fadeno kompletiga reciproke. Ĉiu fadeno povas agi kiel ŝablono por sintezo de nova partnera fadeno - ĉi tiu estas la fizika mekanismo por la kopio kaj heredaĵo de genetikaj informoj.La sinsekvo de nukleotidoj en DNA estas uzita de ĉeloj por produkti specifajn sinsekvojn de aminoacidoj, estigantaj proteinoj - korespondado nomata la genetika kodo. Ĉi tiu sinsekvo de aminoacidoj en proteino determinas kiel ĝi aliiĝas en plastika strukturo; ĉi tiu strukturo, laŭvice, responsas pri la proteina funkcio. Proteinoj faras preskaŭ ĉiuj bezonataj funkcioj por ĉeloj vivi kaj reprodukti. Ŝanĝo en DNA sinsekvo povas ŝanĝi proteinan strukturon kaj konduto, kaj ĉi tiu povas kauzi dramecaj sekvoj en la ĉelo kaj ĝenerale sur la organismo.Kvankam genetiko ludas grandan rolon en determinanta la apero kaj konduto de organismoj, estas la interrilatado de genetiko kun la natura medio kaj organismaj spertoj ke determinas la finfinan rezulton. Ekzemple, dum genoj determinas ies alto, la nutrado kaj sano ke tiu persono spertis en infanaĝo ankaŭ ricevi grandan efikon.Dosiero:Aŭtosome domina heredo.png|Aŭtosome domina heredoDosiero:Aŭtosome maldomina heredo.png|Aŭtosome maldomina (recesiva) heredo Vidu ankaŭ * la artikolojn pri la temoj geno, DNA, RNA, Genetika Kodo, genetika elemento, mutacio, ribosomo kaj evoluismo, * pri la (sub)fakoj biokomputiko, filogenetiko, gentekniko, molekula biologio kaj genterapio, * kaj pri la genetikistoj Johann Gregor Mendel, Luigi Luca Cavalli-Sforza kaj Charles Darwin. af: Genetika ar: علم الوراثة ast: Xenética az: Genetika be: Генетыка bg: Генетика bn: জিনতত্ত্ব bs: Genetika ca: Genètica cs: Genetika cy: Geneteg da: Genetik de: Genetik diq: Cênetik el: Γενετική en: Genetics es: Genética et: Geneetika eu: Genetika ext: Genética fa: ژنتیک fi: Perinnöllisyystiede fr: Génétique fy: Erflikheidslear ga: Géineolaíocht gd: Gintinneachd gl: Xenética he: גנטיקה hi: आनुवंशिकी hr: Genetika hu: Genetika id: Genetika io: Genetiko is: Erfðafræði it: Genetica ja: 遺伝学 jbo: ginske ka: გენეტიკა ko: 유전학 ku: Genetîk la: Genetica lb: Genetik lt: Genetika lv: Ģenētika mk: Генетика mn: Генетик ms: Genetik nl: Genetica no: Genteknologi nov: Genetike oc: Genetica os: Генетикæ pl: Genetyka pt: Genética qu: Kawsaqpa kaqninkuna saqiy ro: Genetică ru: Генетика sh: Genetika simple: Genetics sk: Genetika sl: Genetika sq: Gjenetika sr: Генетика su: Genetika sv: Genetik ta: மரபியல் te: జన్యుశాస్త్రం tg: Генетика th: พันธุศาสตร์ tl: Henetika tr: Genetik uk: Генетика ur: وراثیات uz: Genetika vi: Di truyền học zh: 遗传学
|
|