Evoluismo

Evoluismo (aŭ evolucio) estas la biologia teorio de Alfred Russel Wallace kaj Charles Darwin kiu klarigas la evoluon de specioj per natura selektado: "la pluvivado de la plej taŭgaj". Iom simpligite, evoluismo diras, ke specioj evoluas ĉar la plej taŭgaj specianoj emas venki en la lukto por nutraĵo kaj vivo por generi la sekvontan generacion.Evoluismo antaŭsupozas la originon de vivo kaj la transdonon de trajtoj inter generacioj.Ankaŭ Alfred Russel Wallace eltrovis kaj proponis evoluismon. Wallace, same kiel Darwin, eltrovis evoluismon post vojaĝo ĉirkaŭ la mondo kiel biologo, vojaĝo kiel iris tra insularon. Tio montris al ili la variecon de vivo, sed ne la kielon. La ideon por la kielo ili trovis en la libro Population de Malthus.Darwin eltrovis evoluismon dum ĉirkaŭmonda vojaĝo de la ŝipo HMS Beagle en la 1830-aj jaroj, sed klarigis la teorion nur en 1859 en la libro Origin of Species ("Origino de Specioj"), post kiam li ricevis leteron de Wallace, kiu proponis la saman teorion. Laŭ Wallace evoluismo ne povas klarigi la menson de homo. Darwin disputis tion kaj verkis Descent of Man ("Deveno de Homo") en 1871. Polemiko estas pri tiu ĉi temo. La konceptoj defenditaj de Wallace pri specioj estas pli modernaj ol tiuj de Darwin. Ankaŭ Wallace malakceptis la teorion de Lamark pri heredaĵo de trajtoj. Darwin mem diris ke neniu alia resumis tiel trafe la teorion de origino de specioj, tiel ke la nomoj de la ĉapitroj de lia libro Origino de la Specioj venis el letero de Wallace al Darwin. Wallace, je siaj lastaj jaroj, iĝis spiritualisto kaj pro tio li malfamiĝis en la scienc-medio de la 19a jarcento.Evoluismo klarigas pri la historio de vivo, sed ne prila origino de vivo, kiu estas ankoraŭ nekonata, kvankam pluraj teorioj jam ekzistas pri tio; pri tio vidu Origino de vivo.Laŭ evoluismo, ĉia vivo sur la tero estas unufamilio: ĉiu vivaĵo estas parenco de ĉiuj aliaj, ĉar ili ĉiuj devenas de la sama pravivaĵo.Evoluismo ne parolas pri progreso de vivo, sedsimple pri ĝia varieco. Fakte, laŭ evoluismo, skarabo aŭ eĉ bakterio estas iel multe pli sukcesa ol homo.
* Vidu ankaŭ: Kreismo
Kategorio: Biologio
Kategorio: Ismo
af: Evolusie
ar: نظرية التطور
arz: تطور
bat-smg: Evuoliocėjė
be-x-old: Эвалюцыя
bg: Еволюция
bn: বিবর্তন
ca: Evolució
cs: Evoluce
cy: Esblygiad
da: Evolution (biologi)
de: Evolution
el: Εξέλιξη (βιολογία)
en: Evolution
es: Evolución biológica
et: Evolutsioon
fa: نظریه تکامل
fi: Evoluutio
fr: Évolution (biologie)
fy: Evolúsje
gl: Evolución biolóxica
he: אבולוציה
hr: Evolucija
hu: Evolúció
id: Evolusi
is: Þróunarkenningin
it: Evoluzione
ja: 進化
ka: ევოლუცია
ko: 진화
la: Evolutio
lb: Evolutioun
lt: Evoliucija
lv: Evolūcija
mk: Еволуција
ml: പരിണാമസിദ്ധാന്തം
mr: उत्क्रांतिवाद
nl: Evolutie
no: Evolusjon
nov: Evolutione
pl: Ewolucja
pt: Evolução
qu: Rikch'aqyay
ro: Evoluţie
ru: Эволюция
sah: Эволюция
simple: Evolution
sk: Biologická evolúcia
sl: Evolucija
sq: Evolucioni
sr: Еволуција (биологија)
su: Évolusi
sv: Evolution
ta: படிவளர்ச்சிக் கொள்கை
th: วิวัฒนาการ
tl: Ebolusyon
tr: Evrim
uk: Еволюція (біологія)
uz: Evolutsiya
vi: Tiến hóa
yi: עוואלוציע
zh: 演化
zh-min-nan: Ián-hoà

Text without tables, images, media files

¬ Database used: 2009
( click here to reedit this article )

Print "Evoluismo"

All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.
Wikipedia® is a registered trademark of the Wikimedia Foundation, Inc.

{ News about Music }

Agenda

March 2010

S	M	T	W	T	F	S
28	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28	29	30	31	1	2	3